fbpx
Oddawanie moczu i wydalanie kału poza kuwetą

 

Brudzenie poza kuwetą jest poważnym problemem, z jakim zmagają się opiekunowie kotów. Badania z 2003 roku wskazują, że (wśród kotów korzystających z pomocy behawiorysty) zachowania tego typu zauważono u 48% kotów w Australii, 60% w Kanadzie oraz 66% w Stanach Zjednoczonych.

Aby skutecznie rozwiązać kwestię nieprawidłowego realizowania potrzeb fizjologicznych, musimy zacząć od znalezienia przyczyny.

Przyczyny brudzenia poza kuwetą

 

Pamiętajmy, że niewłaściwe zachowania kota nie oznaczają złośliwości. Kłopoty z brudzeniem mogą wynikać z problemów zdrowotnych lub behawioralnych, które często występują jednocześnie.

Zdrowotne

Zanim rozpoczniemy terapię, wykluczmy choroby somatyczne. Za brudzenie poza kuwetą mogą odpowiadać:

wszystkie choroby powodujące ból,

nadczynność tarczycy,

zwyrodnieniowe choroby stawów,

FIC/FLUTD,

FIV,

FeLV,

FIP,

toksoplazmoza,

wady wrodzone,

nowotwory,

choroby przewodu pokarmowego,

cukrzyca,

choroby nerek,

choroby dotyczące zmysłów (utrata wzroku, powonienia).

Behawioralne

Czynniki behawioralne i inne, jakie mogą wpływać na oddawanie moczu i wydalanie kału poza kuwetą, to:

zaburzenia lękowe, stres,

niechęć do typu żwirku w kuwecie, jej wyglądu i lokalizacji,

zmiana kuwety, żwirku dla kota, aranżacji miejsca,

zbyt mało kuwet,

niewystarczająco głęboka warstwa żwirku lub żwirek granulowany – trudniejszy lub niewygodny, jeśli chodzi o czynność kopania,

zbyt mała częstotliwość czyszczenia kuwety,

stosowanie do czyszczenia środków zapachowych, z amoniakiem lub chlorem,

relacje społeczne i wszelkie zmiany w środowisku, np. pojawienie się nowego zwierzęcia, człowieka, przeprowadzka, agresja między zwierzętami (atak podczas korzystania z kuwety, zablokowanie wyjścia lub dostępu do zasobu),

reakcje właściciela — karanie kota pogłębiające problem,

zmiana diety,

kojarzenie kociej toalety z nieprzyjemnym doświadczeniem (ból, atak, nieprzyjemny zapach, jedna droga ucieczki).

Brudzenie poza kuwetą a kilka kotów w domu

Gdy w domu mieszka kilka kotów, należy ustalić, który z nich brudzi. Stosuje się w tym celu różne metody:

nagranie wideo — metoda pracochłonna, ale dająca 100% pewności, wszystkie elementy są zaobserwowane, bez wpływów z zewnątrz,

barwnik fluorescencyjny — podanie doustne, pod kontrolą lekarza. Efektem jest świecenie moczu na kolor jasnożółtozielony w świetle UV przez około dobę. Niestety jeśli mocz ma odczyn kwaśny, wynik jest fałszywie negatywny. Koci mocz bez barwnika również świeci (tylko słabiej). Ponadto fluoresceina może powodować powstanie trudnych do usunięcia plam.

proszek z buraków lub wiórki nietoksycznych kredek świecowych (każdemu kotu podać w karmie inny kolor kredki) — w przypadku wydalania poza kuwetą kału.

 

Różnice między wydalaniem a znakowaniem terenu

 

Ważne, aby wydalania poza kuwetą nie mylić ze znakowaniem, które pełni funkcję komunikacyjną, ale może też oznaczać, że kot jest niepewny i zestresowany. Warto znać podstawowe różnice.

W wydalaniu kot przyjmuje postawę ciała przykucniętą, moczu jest dużo, na powierzchni poziomej. Zazwyczaj zwierzę grzebie łapkami przed i po czynności fizjologicznej. Z kuwety korzysta rzadziej.

Podczas znakowania kot przeważnie stoi,z ogonem uniesionym pionowo. Ilość moczu jest mała, czynność grzebania nie pojawia się. Kot znakuje powierzchnie pionowe (lub poziome, jeśli są społecznie ważne). Kuweta jest używana normalnie.

Powyższe różnice dotyczą moczu. Kał rzadko bywa wykorzystywany do znakowania. Jeśli już tak się zdarzy, kot zostawia ten „znak” w dobrze widocznym miejscu.

Rady dla opiekunów

 

Najbardziej ogólna i oczywista rada, jakiej można udzielić, to uczynienie toalety miejscem maksymalnie odpowiadającym kotu. Poniżej przedstawiamy szczegółowe wskazówki.

Kuweta i odpowiednie czyszczenie

Idealne rozwiązanie to kuweta duża i odkryta, osłonięta z tyłu, z możliwością kontroli widoku z przodu, chociaż to preferencje kota i jego doświadczenia decydują, co najlepiej wybrać. O wyższości kuwety odkrytej świadczy dość miejsca do swobodnego obracania się. Przestrzeń w kuwetach zakrytych może okazać się zbyt mała dla dużych kotów i niewygodna do korzystania np. przy zapaleniu stawów. Poza tym często sprzyja przygotowaniu zasadzki — gdy kotów jest więcej, jeden z nich może się czaić i zaatakować kota wychodzącego z kuwety. W środku łatwiej gromadzi się nieprzyjemny zapach, dlatego z zakrytych kuwet warto usunąć dach. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy kot wybrał na oddanie moczu lub kału jakieś zakamarki — wtedy można rozważyć pozostanie przy kuwecie zakrytej.

Zwróćmy też uwagę na brzegi — czy nie są za wysokie dla mniejszego kotka albo zbyt trudne do pokonania dla kota starszego? Kuweta idealna powinna być półtora razy dłuższa od kota.

Jeśli chodzi o liczbę, ogólna zasada mówi, że kuwet powinno być tyle, ile kocich grup rodzinnych (rodzeństwo/matka z kociętami) plus jedna dodatkowa, ale im więcej kuwet i im są one większe, tym lepiej, ponieważ koty nie lubią dzielić się swoimi zasobami. Jeśli w domu jest jeden kot, powinien on mieć minimum dwie kuwety.

Kocią toaletę należy sprzątać co najmniej 1—2 razy dziennie i regularnie uzupełniać żwirek. Jeśli jest niezbrylający, wymieniamy całą zawartość i myjemy kuwety co tydzień. W przypadku żwirku zbrylającego, możemy myć kuwetę nie rzadziej niż raz w miesiącu, aczkolwiek niektórzy specjaliści twierdzą, że niezależnie od podłoża powinniśmy ją całkowicie wyczyścić 1—2 razy w tygodniu.

Jeśli kot ma problem z brudzeniem, należy również usunąć z dna kuwety folie służące do szybszego czyszczenia wnętrza.

 

Miejsce

Miejsce powinno być ustronne, łatwe do odnalezienia oraz dostępne z różnych punktów domu, niezbyt głośne i słabo uczęszczane, bez towarzystwa odświeżaczy czy innych urządzeń zapachowych. Kuwetę najlepiej ustawić tam, gdzie pojawia się problem z wydalaniem (później będzie można ją codziennie powoli — około 2,50 cm na dzień — przesuwać tam, gdzie docelowo ma stanąć).

 

Żwirek dla kota

O wyborze decydują osobiste upodobania kotów i ich doświadczenia z zapachem oraz teksturą, ale za najlepszy uznaje się na ogół drobny, bezzapachowy, zbrylający żwirek z dodatkiem węgla aktywnego i sody oczyszczonej (skuteczniej pochłania zapach, co jest szczególnie ważne w przypadku wrażliwego węchu kota). Unikajmy żwirków gruboziarnistych i zapachowych (zwłaszcza cytrusowych), które mogą być przytłaczające lub odstraszać niektóre koty.

Warstwa żwirku dla kota powinna pozwalać na swobodne kopanie i zasypywanie odchodów (około 5–10 cm). Należy wyczyścić brudne miejsca specjalnym środkiem enzymatycznym (najpierw umyć dużą ilością ciepłej wody i osuszyć).

Powinno się unikać środków z wybielaczem. Należy ograniczyć dostęp (zablokować, zasłonić) do miejsc, gdzie kot miał zwyczaj brudzić. Czasem trzeba, niestety, wymienić wykładzinę lub podłogę.

Można zastosować różne preparaty i feromony, by zniwelować poziom stresu lub — ostatecznie — farmakoterapię (po konsultacji z lekarzem i behawiorystą).

W przypadku, gdy w domu mieszka więcej niż jeden kot, staramy się umieścić jak najwięcej kuwet w różnych pomieszczeniach.

Jeśli powyższe rady nie przyniosą pożądanego skutku, należy skorzystać z profesjonalnej pomocy (lekarza, behawiorysty).

Czego na pewno NIE robić:

nie karzemy kota za jego zachowanie — to może podnieść poziom lęku i problem wzrośnie; poza tym kot nie potrafi skojarzyć sobie kary z brudzeniem poza kuwetą;

nie wykonujemy żadnych nieprzyjemnych zabiegów (np. podanie tabletki), gdy kot korzysta z kuwety;

nie przerywamy czynności wydalania poza kuwetą (zwiększa to poziom lęku u kota i może prowadzić do pogłębienia problemu);

nie ustawiamy kuwety w miejscu nieodpowiednim (blisko jedzenia i wody, przy oknach lub przeszklonych drzwiach, przy klapach lub innych wejściach/wyjściach, niedaleko legowiska psa, miejsca zabaw dzieci, hałaśliwych urządzeń).

 

Potrzeby fizjologiczne kota to temat istotny. Problemy w tym zakresie prowadzą do pogorszenia więzi z opiekunem. Odchody stwarzają też niebezpieczeństwo zarażenia się bakteriami, wirusami, pasożytami. Skuteczne rozwiązanie brudzenia poza kuwetą ma szczególne znaczenie i dla kota, i dla opiekuna.

 

Bibliografia

Atkinson T., Practical Feline Behaviour. Understanding Cat Behaviour and Improving Welfare, London, 2018, 230—234.

Neilson J. C., Nieprawidłowe załatwianie potrzeb fizjologicznych przez koty, [w:] Medycyna behawioralna psów i kotów , red. Horwitz D. F., Mills D. S., Łódź, 2016, s. 125—134.

Schroll S., Dehasse J., Zaburzenia zachowania kotów: objawy, diagnostyka, leczenie i profilaktyka, Wrocław 2018, s. 73—78.