fbpx
Proces socjalizacji z izolacją

 

Sprawą, która nurtuje wielu kocich opiekunów, jest to, w jaki sposób przyjąć do swojego domu kolejnego kota, psa czy też jak zapoznać ukochanego rezydenta z nowo narodzonym dzieckiem. Wątpliwości te mają głębokie uzasadnienie, ponieważ pojawienie się „obcego” jest wysoko stresogennym bodźcem zarówno dla stałego bywalca danego terytorium, jak i nowego osobnika. Wydarzenie takie wywołuje lęk przed utratą zasobów oraz uwagi opiekuna. Akceptacja zmiany i pojawiającej się nowości leży w dużej mierze w rękach inicjującego ją człowieka, zaś metodą, która daje ogromną szansę na sukces, jest socjalizacja z izolacją. 

okładka ksiązki Socjalizacja z izolacją
Czym jest socjalizacja z izolacją? 

 

Metoda ta obejmuje wykorzystywane już wcześniej, ale teraz uporządkowane i usystematyzowane sposoby postępowania i zakłada okresowy brak kontaktu kota rezydenta z nowym osobnikiem (izolacja) naprzemiennie z kontrolowanymi zetknięciami zwierząt (socjalizacja). Proces ten jest rozłożony w czasie i podzielony na obowiązkowe, następujące po sobie etapy, o których pominięciu może zadecydować jedynie specjalista. Średni czas trwania socjalizacji z izolacją to 6–12 tygodni, przy czym okres 6 tygodni jest również minimalną ilością czasu, jaki należy przeznaczyć na zapoznawanie osobników. Ten sztuczny i przeprowadzany pod kontrolą człowieka proces przebiega z uwzględnieniem nie tylko naturalnych cech kota domowego jako gatunku, ale też i osobowości konkretnych osobników biorących udział w socjalizacji. 

 

Socjalizacja z izolacją wymaga dużych nakładów wiedzy, pracy i cierpliwości. Osoba przeprowadzająca je musi być wyczulona na wszelkie objawy świadczące o zaburzeniu dobrostanu zwierząt oraz zdolna do chłodnej reakcji, która, w przypadku ewentualnego konfliktu, pozwoli na powrót do równowagi i złagodzenie napięcia. Kluczem do sukcesu jest unikanie faworyzowania któregokolwiek ze zwierząt. Sprawiedliwe rozdzielanie naszej uwagi pomiędzy rezydenta a nowego mieszkańca jest komunikatem dla każdego z nich, że obecność drugiego nie naraża na stratę. Pośpiech, brak uważności, poddawanie się emocjom mogą zniweczyć starania podjęte w celu socjalizacji, a w konsekwencji doprowadzić do zaburzeń behawioralnych oraz zdrowotnych u kota – rezydenta, a także drugiego osobnika.

 

Zanim rozpoczniemy socjalizację z izolacją, powinniśmy odpowiednio przygotować przestrzeń mieszkalną, stwarzając warunki socjalizacyjne i egzystencjalne zarówno kotu, który jest rezydentem, jak i nowemu członkowi rodziny. W tym celu bardzo przydatne będzie osobne pomieszczenie, do którego przez pewien czas nie będzie miał dostępu zamieszkujący już w domu kot. W przypadku kota lub psa możemy wykorzystać mniejszą sypialnię, łazienkę, lub – w ostateczności –  dużą klatkę kennelową bądź transporter, który pozwala zwierzęciu swobodnie przemieszczać się oraz usiąść. Konieczne jest również podwojenie zasobów potrzebnych do utrzymania mieszkańców w dobrostanie – w zależności od przypadku mowa tu o miskach, drapakach, legowiskach, zabawkach, kuwetach, żwirku, karmie czy kryjówkach. Polecamy podjęcie działań, które zapewnią kotu rezydentowi (w przypadku adopcji kota: również i nowemu osobnikowi) miejsca pozwalające na nieinwazyjne obserwowanie oraz potencjalne unikanie obcego mieszkańca kryjówki.  

 

Jakkolwiek socjalizację z izolacją można przeprowadzić samodzielnie, to trzeba pamiętać, że jest to proces trudny i wymagający rozumienia zachowania zwierząt, dlatego warto zwrócić się o pomoc do zoopsychologa lub behawiorysty w przypadku pojawienia się jakichkolwiek problemów. Zalecenie to jest szczególnie istotne w przypadku występowania (lub prawdopodobieństwa pojawienia się) problemów behawioralnych. Wówczas szczególnie istotna jest opinia specjalisty, który oceni szanse powodzenia planowanej socjalizacji z izolacją i zgodzi się ją nadzorować.

 

Stanowczo odradzamy traktowanie drugiego zwierzęcia jako remedium na aktualne problemy behawioralne kota – rezydenta. W pierwszej kolejności należy podjąć terapię aktualnych zaburzeń, a dopiero po pozytywnym jej zakończeniu brać pod uwagę możliwość pojawienia się w domu nowego członka rodziny. 

 

Bez względu jednak na to, czy zwrócimy się po pomoc behawioralną, czy będziemy próbować o własnych siłach przeprowadzić socjalizację z izolacją, powinniśmy poznać powody, dla których realizacja procesu przybiera taki, a nie inny kształt oraz zdobyć wiedzę na temat tego, jak powinien on przebiegać.  

 

Należy podkreślić, że metoda socjalizacji z izolacją jest pomocna również, gdy w rodzinie ma pojawić się dziecko. Uważność, cierpliwość i konsekwencja w przeprowadzeniu procesu pomogą zadbać o dobrostan kota – rezydenta oraz o bezpieczeństwo dziecka i spokój całej rodziny.  

Jak powinna wyglądać socjalizacja z izolacją? Pierwsze spotkania kota z kotem 

 

Proces socjalizacji kotów jest kluczowy, jeśli planujemy wprowadzić nowe zwierzę do miejsca, w którym już przebywa kot – rezydent. Odpowiednia izolacja i stopniowe zapoznawanie zwierząt  ważne nie tylko z uwagi na dobrostan behawioralny obu osobników, ale również ze względu na ich fizyczne zdrowieSocjalizacja z izolacją jest procesem wymagającym, ale dającym zwierzętom największe szanse na zbudowanie prawidłowych relacji. Poniżej przedstawiamy zarys tego, jak powinna przebiegać socjalizacja dwóch obcych sobie kotów. 

 

1. Musimy mieć na uwadze, że stres towarzyszący zapoznawaniu się kotów może osłabić ich organizmy. Pierwszy krok stanowi zatem izolacja medyczna – minimum 14-dniowy okres, który poświęcamy na wykonanie u obu zwierząt niezbędnych badań i podstawowych szczepień. Z uwagi na potrzebę oddzielenia kotów, po przyniesieniu do domu nowego członka rodziny należy odizolować w pomieszczeniu niedostępnym dla rezydenta. Początkowe etapy socjalizacji zakładają, że koty nie mogą się zobaczyć, dlatego uważajmy, by do tego nie dopuścić już podczas wniesienia nowego kota do domu. Przybysz powinien zostać ulokowany w osobnym pomieszczeniu wraz z niezbędnymi zasobami, takimi jak: kuweta, legowisko, miski z wodą i karmą oraz zabawki. 

2. Następny etap – wymiana zapachowa –, umożliwia zwierzętom poznanie swoich zapachów oraz ich wymieszanie. By to umożliwić, przenosimy przedmioty z zapachem jednego z kotów do drugiego i odwrotnie. W ten sposób koty stworzą „zapach grupy” i wzajemnie zaakceptują swoje identyfikatory zapachowe.  

 

3. Za kolejny etap uznajemy pierwszy kontakt, do którego musi dojść pod ścisłą kontrolą opiekuna i jedynie przez delikatnie uchylone drzwi. Koty powinny się zobaczyć, ale nie dotknąć.  

 

4. Dopiero podczas następnego etapu możemy zwiększyć poziom interakcji i pozwolić kotom się dotknąć, również przez uchylone drzwi. 

 

5. Podczas kolejnych kroków w socjalizacji, nowy kot będzie mógł poznać pozostałą część terytorium. Na początku oba koty powinny być odizolowane, każdy w osobnym transporterze. W taki sposób możemy zamieniać pomieszczenia, w których zwierzęta dotychczas się znajdowały, pilnując jednak na początku, aby zwierzęta nie nawiązały kontaktu wzrokowego.  

 

6. W kolejnej fazie możemy wnosić (w przykrytym materiałem transporterze) nowego kota do pomieszczeń, w których znajduje się rezydent. Ten z kolei nie musi już przebywać w klatce lub osobnym pomieszczeniu. 

 

7. Jeśli spotkania przebiegają pomyślnie, kolejnym etapem jest wynoszenie nowego kota w transporterze już bez przykrycia. Wtedy możemy umożliwić kotom kontakt wzrokowy i dotyk przez kratki transportera. 

 

8. Gdy widzimy, że koty nie wykazują wobec siebie agresji, możemy zacząć uchylać drzwiczki transportera nowego osobnika. Pozwólmy zwierzętom się obwąchać lub dotknąć. Zachowajmy jednak ostrożność  drzwiczki transportera nie powinny być otworzone w stopniu umożliwiającym nowemu kotu wyjście poza klatkę. 

 

9. Następny krok zakłada, że możemy zezwolić kotu na opuszczenie transportera. Nie wyciągamy zwierzęcia na siłę, po prostu zostawiamy otwarte drzwiczki i pozwalamy mu na dobrowolne wyjście poza klatkę. Umożliwiamy kontakt zwierzętom i po około godzinie wracamy do izolacji. 

 

10. Ostatni etap socjalizacji z izolacją zakłada kontrolowane spotkania kotów przez minimum 5 dni. Koty mogą wtedy swobodnie przemieszczać się po mieszkaniu. Jeśli kontakt naszych podopiecznych jest co najmniej neutralny, proces socjalizacji z izolacją został zakończony sukcesem. 

Każdy z etapów powinien trwać co najmniej 3 dni (w przypadku bardziej wymagających kroków okres ten jest dłuższy). Niezwykle istotne jest, aby nie zmuszać zwierząt do skrócenia czasu potrzebnego im do spokojnego zapoznania się. Jeśli widzimy ich negatywne, silne reakcje, przedłużamy okres danego etapu lub wracamy do poprzedniego. Ewentualne skrócenie danego etapu powinno nastąpić tylko po konsultacji z zoopsychologiem lub behawiorystą. 

Bibliografia 

 

Zawadzka A., Słomka P., Socjalizacja z izolacjąCatvisors, 2020 

Atkinson T., Practical Feline BehaviorUnderstanding Cat Behaviour and Improving WelfareCABI, 2018. 

Case L.P. Canine and Feline Behavior and Training: A Complete Guide to Understanding Our Two Best FriendsDelmar Cengage Learning, 2009. 

Horwitz D.F., Mills D.S., Medycyna behawioralna psów i kotów, Galaktyka, 2016.